Nawet dobrze przygotowany plan tras może wymagać zmian. Pojawiają się nowe zlecenia, zmieniają się priorytety, jeden z punktów trzeba obsłużyć wcześniej, a sytuacja na drodze sprawia, że pierwotny wariant przejazdu przestaje być najlepszym rozwiązaniem. W takich sytuacjach przydaje się dynamiczne planowanie tras, czyli podejście pozwalające dostosowywać przygotowany plan do aktualnej sytuacji.
Nie zawsze musi to jednak oznaczać, że system samodzielnie i bez udziału człowieka zmienia trasy za każdym razem, gdy pojawią się nowe dane. W wielu procesach logistycznych istotne jest połączenie możliwości szybkiego przeliczenia lub zmodyfikowania planu z kontrolą planisty nad podejmowanymi decyzjami.
Co to jest dynamiczne planowanie tras?
Dynamiczne planowanie tras można rozumieć jako dostosowywanie planu przejazdów do zmian, które pojawiają się już po jego przygotowaniu.
Klasyczny plan powstaje na podstawie informacji dostępnych w określonym momencie. Planista zna zlecenia, pojazdy i wymagania dotyczące ich realizacji, a system do planowania tras może na tej podstawie wyznaczyć odpowiedni podział zadań i kolejność odwiedzanych punktów.
Problem w tym, że warunki, dla których powstał plan, mogą się zmienić. W ciągu dnia może pojawić się dodatkowe zlecenie, klient może poprosić o zmianę godziny obsługi albo planista może zdecydować o przeniesieniu punktu do innego pojazdu. Zmiana jednego elementu może wpływać na kolejne punkty, godziny dojazdu, długość trasy czy wykorzystanie pojazdu.
Dynamiczne podejście pozwala reagować na takie sytuacje bez konieczności traktowania pierwotnego planu jako rozwiązania, którego nie można już zmienić.
Dlaczego wcześniej zaplanowane trasy wymagają zmian?
Planowanie tras dla wielu pojazdów nie sprowadza się do znalezienia najkrótszej drogi między punktami. Trzeba jednocześnie uwzględnić szereg warunków związanych z realizacją zleceń.
Mogą to być między innymi:
- godziny, w których można zrealizować dane zlecenie,
- pojemność i ładowność pojazdów,
- dostępność floty,
- czas pracy kierowców,
- przypisanie określonych punktów do konkretnych pojazdów,
- podział obsługiwanego obszaru na regiony,
- kolejność i priorytety realizowanych zadań.
Im więcej pojazdów, punktów i ograniczeń, tym trudniej przewidzieć konsekwencje ręcznej zmiany planu. Przeniesienie jednego punktu może wydawać się niewielką korektą, ale może wpłynąć na czas przejazdu całej trasy lub możliwość terminowej realizacji kolejnych zleceń.
Dlatego w praktyce istotne jest nie tylko pierwsze wyznaczenie tras, ale również możliwość ich późniejszego dostosowania.
Dynamiczne planowanie a optymalizacja tras – czym się różnią?
Dynamiczne planowanie tras i optymalizacja tras są ze sobą związane, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.
Optymalizacja tras polega na poszukiwaniu możliwie korzystnego planu przy uwzględnieniu określonych danych i ograniczeń. Przy większej liczbie pojazdów i zleceń liczba możliwych kombinacji szybko rośnie, dlatego ręczne porównanie wszystkich wariantów staje się niepraktyczne. Algorytmy optymalizacyjne mogą przeanalizować ten problem i zaproponować plan odpowiadający przyjętym warunkom.
Dynamiczne planowanie tras dotyczy natomiast możliwości reagowania wtedy, gdy sytuacja się zmienia. Punktem wyjścia może być wcześniej zoptymalizowany plan, który następnie wymaga korekty.
W praktyce oba mechanizmy mogą się więc uzupełniać. Najpierw system pomaga przygotować plan dla całej floty, a później planista może dostosowywać go do sytuacji operacyjnej i – gdy jest to potrzebne – ponownie wykorzystać optymalizację dla wybranej trasy.
Czy dynamiczne planowanie tras zawsze oznacza działanie w czasie rzeczywistym?
Nie należy automatycznie utożsamiać dynamicznego planowania tras z ciągłym, samoczynnym przeplanowywaniem całej floty.
System może wykorzystywać bieżące informacje i pozwalać na modyfikację istniejącego planu, ale sposób podejmowania decyzji zależy od konkretnego rozwiązania. W jednym modelu zmiana może następować automatycznie, w innym to planista decyduje, czy i w jaki sposób należy zmodyfikować trasę.
Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy osoba odpowiedzialna za planowanie dysponuje informacjami, których nie da się w pełni opisać parametrami systemu. Może wiedzieć, że konkretne zlecenie powinno pozostać przypisane do danego kierowcy albo że pozornie korzystna zmiana trasy spowoduje problem na dalszym etapie realizacji.
Automatyzacja może więc wspierać podejmowanie decyzji, ale nie w każdym procesie biznesowym musi oznaczać całkowite wyeliminowanie decyzji człowieka.
Jak dynamiczne planowanie tras wygląda w praktyce?
Dobrym przykładem jest dzień, który zaczyna się od przygotowania planu dla kilku lub kilkunastu pojazdów. System otrzymuje dane dotyczące punktów, floty oraz ograniczeń i na tej podstawie generuje trasy.
Po rozpoczęciu pracy okazuje się jednak, że plan trzeba zmienić. Jeden punkt powinien zostać obsłużony w innej kolejności albo bardziej racjonalne będzie przeniesienie go do innego pojazdu.
Planista powinien wtedy mieć możliwość ingerencji w istniejący plan bez konieczności ręcznego układania wszystkiego od początku. Może zmienić kolejność punktów, przenieść zadanie pomiędzy trasami lub ponownie zoptymalizować wybraną trasę.
Takie podejście łączy dwie rzeczy: możliwości algorytmów wykorzystywanych do planowania i optymalizacji tras oraz wiedzę osoby odpowiedzialnej za organizację pracy floty.
Dynamiczne planowanie tras w Routimo
W Routimo punktem wyjścia jest przygotowanie projektu obejmującego pojazdy, punkty oraz warunki, które system powinien uwzględnić podczas planowania. Mogą to być m.in. okna czasowe, pojemność i ładowność pojazdów, czas pracy, regiony czy przypisanie punktów do określonych pojazdów.
Na tej podstawie algorytmy optymalizacyjne generują plan tras. Nie oznacza to jednak, że po jego wygenerowaniu planista traci możliwość ingerencji.
W widokach Trasy – mapa oraz Trasy – tabela można modyfikować przygotowany plan, między innymi zmieniając kolejność punktów oraz przenosząc je pomiędzy trasami. Dla pojedynczej trasy dostępna jest również funkcja Optymalizuj.
Pozwala to wykorzystać automatyczną optymalizację do przygotowania planu, a następnie wprowadzać zmiany wynikające z bieżącej sytuacji i wiedzy planisty.
Co ważne, Routimo nie przeplanowuje samoczynnie wszystkich tras po każdej zmianie. Decyzja o ingerencji w plan pozostaje po stronie użytkownika. System ma wspierać planistę w pracy, a nie podejmować za niego decyzje bez jego udziału.
Zmiana kolejności punktów
Jeżeli określony punkt powinien zostać odwiedzony wcześniej lub później, planista może zmienić jego pozycję na przygotowanej trasie. Pozwala to dostosować kolejność realizacji zleceń bez tworzenia całego projektu od początku.
Przenoszenie punktów między trasami
Zmiana może dotyczyć również przypisania zadania do pojazdu. Punkt można przenieść z jednej trasy do drugiej, jeżeli w konkretnej sytuacji taki sposób realizacji będzie bardziej odpowiedni.
Optymalizacja pojedynczej trasy
Po przygotowaniu planu dostępna jest również możliwość optymalizacji wybranej trasy. Planista może więc korzystać z algorytmu wtedy, gdy tego potrzebuje, zamiast automatycznie przeliczać cały plan po każdej ręcznej modyfikacji.
Warto przy tym pamiętać, że ponowne wygenerowanie wszystkich tras oznacza stworzenie planu na nowo i może nadpisać wcześniej wprowadzone ręcznie zmiany.
Planowanie z uwzględnieniem ruchu ulicznego
Na przebieg trasy może wpływać również sytuacja drogowa. Routimo umożliwia sprawdzenie alternatywnego wariantu istniejącej trasy z uwzględnieniem ruchu i dostępności poszczególnych odcinków w konkretnych godzinach.
Taki wariant może zmienić zarówno przewidywane godziny dotarcia do punktów, jak i drogę pomiędzy nimi. Użytkownik otrzymuje możliwość zaakceptowania albo odrzucenia zaproponowanego wariantu.
Możliwe jest także wygenerowanie trasy od początku z włączoną opcją uwzględniania ruchu ulicznego.
Dlaczego kontrola planisty ma znaczenie?
W pełni automatyczna reakcja systemu na każdą zmianę może wydawać się naturalnym kierunkiem rozwoju planowania tras. Nie w każdym przypadku jest jednak rozwiązaniem pożądanym.
Planista zna kontekst pracy firmy. System może dysponować danymi o pojazdach, zleceniach i ograniczeniach, ale osoba zarządzająca flotą może uwzględniać również dodatkowe okoliczności operacyjne.
Dlatego w Routimo założeniem jest wsparcie człowieka przez algorytmy, a nie odebranie mu kontroli nad planem. System może wykonać złożone obliczenia i pomóc w optymalizacji tras, natomiast planista decyduje, kiedy potrzebna jest zmiana i czy zaproponowany wariant powinien zostać wykorzystany.
Ma to znaczenie również po wprowadzeniu ręcznych modyfikacji. Jeśli planista świadomie zmienił kolejność punktów lub ich przypisanie, automatyczne ponowne wygenerowanie całego planu mogłoby usunąć efekty tych decyzji.
Przeczytaj o hybrydowym podejściu w planowaniu tras Automatyczne planowanie tras a doświadczenie planisty. Jak działa podejście hybrydowe? | Routimo
Co daje firmie elastyczne planowanie i optymalizacja tras?
Możliwość modyfikowania planu jest szczególnie istotna w firmach, w których flota realizuje wiele zleceń, a warunki ich wykonania mogą się zmieniać.
Zamiast budować plan ręcznie i za każdym razem analizować konsekwencje zmian, planista może korzystać z systemu zarówno podczas przygotowywania tras, jak i ich późniejszej korekty.
Pozwala to połączyć automatyzację najbardziej złożonej części procesu z możliwością ręcznej ingerencji tam, gdzie potrzebna jest wiedza człowieka.
Dynamiczne planowanie tras nie musi więc oznaczać systemu, który nieustannie podejmuje decyzje za użytkownika. Może oznaczać coś bardziej praktycznego: plan, który można dostosować do zmieniającej się sytuacji, oraz narzędzia pozwalające zrobić to sprawnie i świadomie.
Jak wybrać system do planowania tras?
Przy wyborze oprogramowania warto spojrzeć szerzej niż tylko na samo wyznaczanie drogi pomiędzy punktami. Jeżeli system ma wspierać rzeczywisty proces logistyczny, powinien uwzględniać warunki, które wpływają na pracę konkretnej firmy.
Znaczenie mogą mieć m.in. obsługiwane ograniczenia biznesowe, możliwość planowania dla wielu pojazdów i zleceń, ręczna modyfikacja przygotowanego planu, ponowna optymalizacja, uwzględnianie sytuacji drogowej czy możliwość przekazania tras do realizacji.
Routimo łączy algorytmiczne planowanie i optymalizację tras z możliwością ingerencji planisty w przygotowany plan. Dzięki temu użytkownik może korzystać z automatyzacji tam, gdzie przyspiesza ona pracę, zachowując jednocześnie kontrolę nad zmianami wprowadzanymi do tras.
FAQ – dynamiczne planowanie tras
Czym jest dynamiczne planowanie tras?
Dynamiczne planowanie tras polega na dostosowywaniu planu przejazdów do zmian pojawiających się po jego przygotowaniu. W zależności od wykorzystywanego systemu zmiany mogą być wprowadzane automatycznie lub na podstawie decyzji planisty.
Czym różni się planowanie tras od optymalizacji tras?
Planowanie tras obejmuje przygotowanie sposobu realizacji zleceń przez pojazdy. Optymalizacja polega natomiast na poszukiwaniu korzystnego wariantu planu przy uwzględnieniu określonych ograniczeń, takich jak okna czasowe, dostępność pojazdów czy ich pojemność.
Czy dynamiczne planowanie tras odbywa się w czasie rzeczywistym?
Nie zawsze. Niektóre rozwiązania wykorzystują dane w czasie rzeczywistym i automatycznie reagują na zmiany. W innych system wspiera modyfikowanie istniejącego planu, ale decyzję o wprowadzeniu zmiany podejmuje użytkownik.
Czy w Routimo można zmienić już wygenerowaną trasę?
Tak. Planista może m.in. zmieniać kolejność punktów, przenosić punkty pomiędzy trasami oraz skorzystać z optymalizacji pojedynczej trasy. Routimo pozwala również sprawdzić wariant trasy uwzględniający ruch uliczny, który użytkownik może zaakceptować lub odrzucić.