Najszybsza czy najkrótsza trasa? Jak optymalizować dostawy w zależności od branży

Najkrótsza trasa oznacza najmniejszy dystans, a najszybsza – najkrótszy czas przejazdu. W firmowym transporcie żadne z tych kryteriów nie musi jednak przesądzać o wyborze najlepszego wariantu. Dostawa ma przecież dotrzeć nie tylko szybko, ale też o właściwej porze, odpowiednim pojazdem i zgodnie z wymaganiami klienta.

Dlatego przy planowaniu dostaw warto mówić również o trasie optymalnej – dopasowanej do celu firmy, dostępnych zasobów i ograniczeń związanych z realizacją zleceń.

Najkrótsza, najszybsza czy optymalna trasa?

Różnicę najlepiej widać na prostym przykładzie. Kierowca może mieć do wyboru drogę liczącą 15 km przez zatłoczone centrum oraz 20-kilometrową trasę prowadzącą obwodnicą. Pierwsza będzie najkrótsza, druga może okazać się najszybsza.

W logistyce dochodzi jeszcze trzeci wariant. Załóżmy, że kierowca realizuje kilka dostaw, a jeden z odbiorców przyjmuje towar tylko do godziny 11:00. Najlepszy plan może wymagać zmiany kolejności punktów, nawet jeśli zwiększy to dystans całego przejazdu.

Możemy więc rozróżnić trzy pojęcia:

• najkrótsza trasa – minimalizuje liczbę kilometrów,

• najszybsza trasa – minimalizuje czas przejazdu,

• optymalna trasa – realizuje określony cel przy uwzględnieniu warunków i ograniczeń.

Dla firmy najważniejsze jest zwykle właśnie trzecie podejście.

Jak wyznaczyć najkrótszą trasę?

Przy podróży między dwoma adresami wystarczy znaleźć drogę o najmniejszym dystansie. Wyznaczanie najkrótszej trasy staje się trudniejsze, gdy kierowca ma odwiedzić więcej lokalizacji.

Znaczenie ma wtedy nie tylko odległość między punktami, ale również kolejność ich odwiedzania. Dwa plany obejmujące dokładnie te same adresy mogą różnić się łączną liczbą przejechanych kilometrów tylko dlatego, że przystanki zostały ułożone inaczej.

Przy kilku adresach można jeszcze porównać warianty ręcznie. Wraz ze wzrostem liczby punktów rośnie jednak liczba możliwych kombinacji. Jeśli dodatkowo trzeba uwzględnić godziny dostaw, dostępność pojazdów czy priorytety zleceń, samo wyszukiwanie najkrótszej drogi przestaje wystarczać.

Co wpływa na wybór trasy dostaw?

Dystans i przewidywany czas przejazdu to dopiero początek. Ostateczny plan może zależeć między innymi od:

• godzin i przedziałów czasowych dostaw,

• priorytetów poszczególnych zleceń,

• dostępności kierowców i pracowników,

• ładowności oraz parametrów pojazdów,

• wagi i wymiarów przewożonych towarów,

• przypisania konkretnego pracownika do klienta,

• ograniczeń dotyczących przejazdu,

• wymagań charakterystycznych dla przewożonego ładunku lub wykonywanej usługi.

Znaczenie poszczególnych parametrów zmienia się wraz ze specyfiką działalności. Inaczej będzie wyglądał plan firmy cateringowej, inaczej serwisu terenowego, a jeszcze inaczej przedsiębiorstwa przewożącego duże ładunki.

Jak branża wpływa na optymalizację trasy?

Catering i dostawy żywności

Dostawa posiłku jest silnie związana z czasem. Nawet bardzo krótka trasa nie spełni swojego zadania, jeśli część zamówień dotrze do klientów za późno.

Plan powinien więc uwzględniać deklarowane godziny dostaw i tak układać kolejność odbiorców, aby możliwie wszystkie zamówienia zostały zrealizowane w wyznaczonych ramach czasowych.

Cykliczne usługi u klienta

Firma wykonująca regularne usługi w lokalizacji klienta może potrzebować zachowania ciągłości obsługi. Przykładowo dane zlecenie powinien realizować pracownik, który zna już klienta i historię wykonywanych u niego prac.

Planowanie obejmuje wtedy trzy elementy jednocześnie: lokalizację, termin oraz dostępność właściwego pracownika.

Transport gotówki i wartości

Przewóz wartości wymaga uwzględnienia zasad bezpieczeństwa, parametrów wykorzystywanych pojazdów oraz harmonogramów ustalonych z klientami. Swoboda zmiany kolejności punktów może być więc mniejsza niż przy standardowych dostawach.

Trasa musi przede wszystkim spełniać wymagania związane z bezpieczną i terminową realizacją przewozu.

Transport mebli i dużych ładunków

Tutaj szczególnie ważne staje się wykorzystanie przestrzeni ładunkowej. Wysokość, szerokość, długość i waga przewożonych elementów wpływają na dobór pojazdu oraz sposób rozłożenia dostaw.

Skrócenie pojedynczego przejazdu nie będzie oszczędnością, jeśli niewłaściwe przypisanie ładunków spowoduje konieczność wykonania dodatkowego kursu.

Firmy serwisowe

Serwisant może znajdować się kilka minut od klienta, ale niewiele to zmienia, jeśli w danym momencie klient jest niedostępny. Plan dnia powinien uwzględniać umówione godziny wizyt, lokalizacje kolejnych zleceń, czas potrzebny na wykonanie usługi oraz dostępność pracowników.

Tutaj optymalizacja pomaga połączyć przejazdy z harmonogramem pracy zespołu.

Jak przełożyć wymagania firmy na planowanie tras?

Pierwszym krokiem jest określenie, co rzeczywiście ma być optymalizowane. Dla jednej firmy priorytetem będzie ograniczenie kilometrów, dla innej terminowość, a dla kolejnej wykorzystanie pojazdów lub liczba zrealizowanych zleceń.

Następnie trzeba uwzględnić ograniczenia, których plan nie może naruszyć.

Przy niewielkiej liczbie zleceń część tej pracy można wykonać ręcznie. Wraz ze wzrostem skali coraz trudniej jednak porównywać warianty i reagować na zmiany bez wsparcia odpowiedniego narzędzia.

Routimo pozwala planować i optymalizować trasy z uwzględnieniem założeń biznesowych oraz ograniczeń związanych z realizacją zleceń. Dzięki temu celem planowania nie musi być wyłącznie znalezienie najkrótszej drogi, ale wyznaczenie tras odpowiadających rzeczywistemu sposobowi działania firmy.